İyi ve kötü insan ayrımı üzerine.

Az önce bir yorum gördüm, "herkes iyiyim diyor, o zaman kötü kim?" diye bir serzenişte bulunmuş birisi.
Benim aklıma ilk gelen iyi ya da kötünün mutlak bir karakter özelliği olmadığı oldu.
Bazı kararlarımız/davranışlarımız iyi diye niteleniyor bazıları kötü, ve bu ayrım bile kişiden kişiye çok değişen bir durum.
Dolayısıyla mutlak iyi ya da mutlak kötü bir eylemin olabilmesi için daha doğrusu hayatın ilahi bir terazide tartılabilmesi için tek bir kudretin bir şekilde iyi ve kötüyü yaratmış ve net ayrım yapmış olması gerekir anca biz insan olarak bu ayrımı dahi kişiye ve koşula özel değiştirebiliyorsak böyle net mutlak bir ayrım yoktur gibi geldi.
Hayatı bütüncül bir ağ gibi düşündüğüm için belki bu göreceli olan kavramın ayrımı iyi ve kötü enerji olarak yapılıyordur;
ne demek istiyorum bir eylem doğurduğu sonuçlara yani etki ettiği alanın oluşturduğu tepkinin olumlu ya da olumsuz oluşuna, pozitif ya da negatif enerji yayışına bağlı olarak terazide tartılıyor olabilir. Temel bir denge kurma mekanizması gibi.
Bir yandan da dogmatik inançlarda bize yansıtılan değersizliğimiz geldi aklıma, sonsuz cehennem fikri çok makul görünmüyor bir türlü, hani ig'da bir reels var ya "adam yakmak nedir la!" diye tepki veriyor bir dayı, hakikatten kibrit çöpü gibi yakılma ihtimalimiz olan bir evrende yaptığımız eylemin iyi ya da kötü olması sistemin güvenliği dışında kimin ne işine yarar ki.
Neyse bazen iyiyim bazen kötü, sonumuz hayır olsun.

Dini anlamda Allah a kalmış bir durum cennetlik cehennemlik ama normal hayatta bir yüzde üzerinden iyi veya kötü denebilir.Dini bir ayrım olduğundan bir karışıklık oluyor.Detaylı okumadım tefsir üzerine ama kur an da allahı anan hristiyan cennetlik insanlardan bahsediyordu.Müslüman olmayan cennete giremez ??Şeytanlar için cehenneme gidecekler ama allahın diledikleri hariç yazıyor.Bunun üzerine veya şirk üzerine kesin hükümler var ama detayını bilemediğimden...
Yakma konusunda da müslüman bir kişi ateşle cezalandıramaz diye biliyorum.Selefi gruplar daeş insanları yakıyordu ama bizim mezhepte yasak diye biliyorum.

ilimsiz' Alıntı:

herkes iyiyim diyor, o zaman kötü kim?

Genişletmek için tıkla ...

Kim dediyse çok doğru demiş.

Kasti kötülük yapılmadığı sürece, iyi - kötü kavramının değişken olduğunu düşünüyorum.
Hele ki cahilce bir iyi niyet güdüyorsak, yapacağımız kötülüğün haddi hesabı olmaz..

Elnora_alila' Alıntı:

Kim dediyse çok doğru demiş.

Kasti kötülük yapılmadığı sürece, iyi - kötü kavramının değişken olduğunu düşünüyorum.
Hele ki cahilce bir iyi niyet güdüyorsak, yapacağımız kötülüğün haddi hesabı olmaz..

Genişletmek için tıkla ...

Sence içgüdüsel olarak yaptığımız iyi-kötü ayrımı mutlak bir iyi ve kötü olduğuna dair bir ispat olabilir mi?
Ya da bu ayrımı yapabiliyor oluşumuz gerçekten kodlarımıza işlenmiş bir şey mi yoksa kültürel olarak çocukluktan beri edindiğimiz ahlak anlayışı mı buna olanak sağlıyor?

ilimsiz' Alıntı:

Sence içgüdüsel olarak yaptığımız iyi-kötü ayrımı mutlak bir iyi ve kötü olduğuna dair bir ispat olabilir mi?
Ya da bu ayrımı yapabiliyor oluşumuz gerçekten kodlarımıza işlenmiş bir şey mi yoksa kültürel olarak çocukluktan beri edindiğimiz ahlak anlayışı mı buna olanak sağlıyor?

Genişletmek için tıkla ...

Bence ispat olamaz.

Biyologların topladığı kanıtlar vardı. Tam hatırlayamıyorum ama akrabalık seçimi gibi bir şey olması lazım. Kaos kötüdür vb ahlaki sezgilerin kodlarımızda var olduğunu deneylediler. Bebeklerin seçimleri üzerinden yürütülen bir deneydi. Çoğunluk iyicil seçimler yapsa da kötücül seçimleri olan bebeklerde vardı. Fakat böyle bir tabloda mutlak kelimesini kullanamayız.

Hatta uzun yıllardır tartışılan sorulardan biri de Hitler ile alakalıdır : 'Bebek Hitler'i öldürür müydünüz ?' en enteresan sorulardandır aslında.

Tüm ailesi yok edilmiş biri bu soruya öldürürdüm cevabı verebilir. Peki bu cevabı vermesi onu mutlak kötü mü yapar?
Eğer yetişkin Hitler, o kişinin ailesine zarar vermeseydi, kişi yine de öldürmek ister miydi ?

Değişken çok olduğu için doğuştan gelen mutlak bir kötülükten ziyade ; genetik + deneyimler / faktörler gibi bakmak daha mantıklı geliyor.

Elnora_alila' Alıntı:

Bence ispat olamaz.

Genişletmek için tıkla ...

Bence de. Bir yandan şu da var, her toplumun ve kültürün her dönemde kötüsü ve iyisi değişkenlik gösteriyor. Biz bunu çok objektif algılayamayız deneyimlemediğimiz için ama antropoloji metinlerinde bununla ilgili zibilyon örnek bulmak mümkün, büyünün yani iradeyi manipüle etmenin bazı toplumlarda çok meşru oluşu ya da yamyamlık ya da namus anlayışları her zaman çok değişkenlik gösteriyor herkes iyi ve kötüye dair kendi normlarını ve ahlak anlayışlarını geliştirmiş. Her küme diğerini ötekileştiriyor bir yandan da, ya benimsin ya kara toprağın gibi iman meseleleriyle mücadele ediyoruz iç dünyamızda. Ama birinin can çekiştiğini görünce acı çekmek gibi durumları belki genel ahlak tanımlarının dışında daha aşkın bir iyi - kötü ayrımı yapmada kullanabiliriz, bilemiyorum neyse. Bebek Hitleri öldürmezdim, bu çok Hristiyan bir soru aslında, yapılacak onca şey varken öldürmek ya da bir konu açmıştım ya Camus'dan alıntı, o da çok Hristiyan bir kötülük problemi meselesi aslında, İslami bağlamda bunun cevabı verilmiş, Hristiyan teolojisinde iman cennet garantisi ama bizde bir sınav var gibi bir durum var yani Tanrı kötü değildir biz sınavdayız gibi bir durum. Tüm ailem öldürülseydi yine bilemiyorum o durumda kısas devreye giriyor ama bebek sonuçta henüz işlenmemiş bir suçu yıkamazdım bir yavrunun üstüne. Bu arada bebek deneyi geçersizdir bana göre test düzeneği nasıldı bilmiyorum ama bebek sonuçta ahlaki ayrım yapmasını bekleyemezsin.

ilimsiz' Alıntı:

birinin can çekiştiğini görünce acı çekmek gibi durumları

Genişletmek için tıkla ...

Ayna nöron ile açıkladılar aslında.