Capgras sendromu, kişinin çok iyi tanıdığı birinin (çoğunlukla eş, çocuk, ebeveyn) görünüşünün tamamen aynı olduğuna karşın kimliğinin değiştiğine, yani yerinin tıpatıp benzer bir sahtekar tarafından alındığına kesin inanç geliştirdiği sanrısal bir yanlış tanıma bozukluğudur; bazen bu yanlış tanıma ev, eşya, evcil hayvan ya da mahalle gibi mekân ve nesnelere de genellenir. Klinik açıdan çoğu olguda şizofreni spektrumu, Lewy cisimcikli demans/Alzheimer, epilepsi, inme, kafa travması, Parkinson hastalığı veya madde/ilaç etkisi gibi altta yatan psikiyatrik-nörolojik durumlar bulunur; başlangıç yaşı ileriye kaydıkça organik neden olasılığı artar. Nörobiyolojik olarak en çok kabul gören açıklama, yüz tanıma için işleyen ventral görsel yolakların sağlam kalmasına karşın, tanınan yüze eşlik eden otonom-duygusal yanıt devreleri (özellikle amigdala ve bağlantıları) arasında kopup gitmiş bir eşleşme olmasıdır. Kişi yüzü bilinçli olarak tanır ama o tanıdıklık duygusunu hissetmeyince beyin bu uyumsuzluğu “bu kişi benim yakınım değil, yerine geçmiş biri” şeklinde sanrısal bir yorumla doldurur. Belirtiler; yakınına yabancılaşma, kuşku ve paranoya, kaçınma veya ajitasyon, kimi zaman saldırganlık riskinde artış ve bakım verenle ilişkide belirgin gerilimdir. Gün içinde dalgalanmalar, stres ve uykusuzlukla alevlenmeler görülebilir. Ayırıcı tanıda Fregoli sanrısı (tek kişinin farklı kılıklara girdiğine inanma), intermetamorfoz (kişilerin birbirine dönüştüğüne inanma) ve reduplikatif paramnezi (mekânların/kişilerin kopyalandığına inanma) yer alır; geç başlayan ya da dalgalı-bilinç bulanıklığıyla giden olgularda deliryum, toksik-metabolik nedenler, epileptik bozukluklar ve nörodejeneratif hastalıklar mutlaka dışlanmalıdır (öykü, fizik/nörolojik muayene, temel laboratuvarlar, gerekirse EEG ve beyin görüntüleme). Tedavi, nedene yönelik planlanır: şizofreni spektrumunda atipik antipsikotikler, depresif-psikotik tabloda antidepresan eklenmesi, Lewy cisimcikli demansta antipsikotik duyarlılığı nedeniyle düşük doz ve dikkatli seçim (gerekirse kolinesteraz inhibitörleri), epilepside antiepileptik düzenleme; eşzamanlı psikoeğitim ve bilişsel-davranışçı yaklaşımlarla sanrıyla tartışmaya girmeden güvenli, tutarlı, düşük uyaranlı bir çevre oluşturmak, rutinleri korumak, kişinin ses/konuşma gibi duygusal ipuçlarını güçlendirmek, yeniden güven kurma stratejileri ve bakım veren desteği önemlidir. Prognoz altta yatan bozukluğa göre değişir; bazılarında epizodik ve tedaviyle gerileyici seyrederken, nörodejeneratif eşlikte kalıcı ya da yineleyici olabilir; güvenlik (kendine/başkasına zarar riski) ve günlük işlevsellik yakından izlenmelidir. Bu bilgiler tıbbi değerlendirme ve tedavinin yerini tutmaz. Böyle bir tablodan şüpheleniliyorsa profesyonel destek için bir psikiyatri/nöroloji başvurusu uygun olur.